Historie van de Borgermolen

De Borgermolen heeft een rijke historie.

De Borgermolen is een voormalige watermolen in het buurtschap Heisterbrug bij Schinnen, in de Zuid-Limburgse gemeente Beekdaelen. De watermolen stond aan de Geleenbeek. Stroomopwaarts lagen de Heisterbrugger korenmolen en de Heisterbrugger oliemolen naast elkaar, terwijl stroomafwaarts de Olie watermolen lag. De molen bevindt zich naast Kasteel Terborgh. Het gebouw is rechthoekig van vorm, heeft één verdieping en is opgetrokken in vakwerk. Het geheel wordt afgedekt door een schilddak.

De Borgermolen werd voor het eerst vermeld in 1501. Tijdens de Franse tijd was de molen de banwatermolen van de heerlijkheid Schinnen. In 1854 werd melding gemaakt van een watermolen met twee houten waterraderen en een officiële waterpeilvaststelling. De raderen stonden schuin achter elkaar opgesteld, ieder met een eigen watergang en maalsluis. Het voorste rad, dat tegen de gevel lag, had een breedte van 78 centimeter en een doorsnede van 5,46 meter. Dit rad fungeerde als roggemolen. Het achterste rad had een breedte van 76 centimeter en een doorsnede van 5,28 meter en werd gebruikt als tarwemolen.

Vóór 1888 werd het achterste rad verwijderd. Alleen het voorste rad bleef behouden, inclusief de peilvaststelling. Dit rad was een middenslagrad met een breedte van 82 centimeter en een doorsnede van 5,34 meter. Het was voorzien van een zogenoemd kroprad. Ongeveer 170 meter boven de molen splitste de Geleenbeek zich in twee takken. Hier bevond zich een verdeelwerk met twee lossluizen. De afslagtak liep langs de achterkant van het kasteel en voegde zich later, bij de Spaubeker oliemolen, weer samen met de molentak.

Tot halverwege de jaren 1930 bleef de molen in gebruik. In de laatste jaren werd deze echter alleen nog gebruikt voor eigen gebruik door de pachter van landgoed Terborgh. De molen verkeerde toen al in zo’n slechte staat dat herstel tot een werkende molen niet meer rendabel was. In 1939 werden de stuwrechten van de Heisterbruggermolen en de Borgermolen afgekocht. Daarna werd de loop van de beek verlegd.

Tot zover de historie van de Borgermolen.